ابو القاسم سلطانى
361
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
از جوشانده غليظ برگ غان به صورت شستشو جهت ضد عفونى كردن و التيام زخمها ، بيماريهاى پوستى نظير اكزما و زردزخم و تسكين دردهاى رماتيسمى استفاده درمانى به عمل مىآيد . براى اين منظور در كشور سوئد از برگها نوعى پماد تهيه مىنمايند . در اسكانديناوى از برگهاى كوچك جوان به منظور تقويت پوست و سهولت گردش خون به صورت سونا استفاده مىشود . براى تقويت پوست 100 گرم برگ خشك را در يك ليتر آب جوش وارد كرده 15 دقيقه تا نيم ساعت صبر مىنمايند تا دم بكشد پس از سرد شدن آن را چند بار به هم زده سپس صاف مىنمايند و پس از شستشوى صورت با آب ولرم و صابون و خشك كردن صورت مانند لوسيون آن را روى پوست اثر داده پس از 15 دقيقه استراحت پوست را با آب ولرم شسته و با يك كرم مناسب چرب مىكنند . اين محلول را به عنوان ضدعفونىكننده براى جوشها و بثورات جلدى مىتوان به كار برد . پوست درخت غان : پوست درخت غان حاوى بتولين ، بتولوزيد كه نوعى هتروزيد است ، فيتوسترين ، اسيد ساليسيليك ، اسيد اسكوربيك ، گولترين Gaultherin مىباشد . از تجزيه گلوكزيد موجود در آن سالسيلات دومتيل به دست مىآيد . در كانادا و ايالات متحده از آن براى درمان رماتيسم استفاده مىنمايند . پوست درخت توس تصفيهكننده خون ، هضمكننده ، معرق و تببر مىباشد و از آن در بيماريهاى پوستى نظير اكزما ، پزوريازيس ، احتقان پوست ، آرتريت ، رماتيسم ، سلوليت ، دردهاى عضلانى و مفاصل ، چاقى ، ادم و تبهاى متناوب استفاده درمانى به عمل مىآيد . شيره گياه : با ايجاد سوراخ افقى در تنه درخت جوان به ارتفاع حدود 2 مترى سطح زمين در فصل بهار عصاره فراوانى از گياه خارج مىشود كه با قرار دادن يك نى در داخل شكاف شيره گياه را به ظرف استريل هدايت مىنمايند تا از هرگونه تخمير جلوگيرى به عمل آيد اين شيره كه به نام خونغان يا آبغان يا توس ناميده مىشود داراى 5 / 0 تا 2 درصد قند غير قابل تبلور مىباشد كه قابليت تخمير را دارد و از آن شراب غان را تهيه مىنمايند . علاوه بر قند شيرابه حاوى موسيلاژ ، مالت و فسفات كلسيم مىباشد و داراى اثرات ضدعفونىكننده ، دفعكننده سنگهاى كليوى و تقويتكننده مىباشد . از شيرابه در تهيه فراوردههاى ويژه تقويت مو استفاده مىشود . لوسيون الكلى آن تركيب موثرى براى بر طرف كردن چربى مو ، شوره سر مىباشد و موجب تقويت و شفاف شدن مو مىگردد . براى اين منظور شبها موها و پوست سر را با مقدارى از اين لوسيون خيس كرده سپس با نوك انگشتان سر را به آرامى چند دقيقه ماساژ مىدهند و يك شب در ميان اين كار را انجام مىدهند . همچنين در استعمال خارجى از آب غان براى درمان لكههاى قرمز پوست كه با خارش همراه است استفاده مىشود .